Matematički simboli – što znače i kako ih upotrebljavati?

Što su matematički simboli?

Prikazuju se simbolima kojima se, u skladu s jezičnim pravilima, pripisuju određena značenja.

Upotreba matematičkih znakova omogućuje brz i sažet zapis složenih operacija, no njihovo je čitanje moguće samo pravilnim tumačenjem pojedinih znakova.

Najčešći matematički znakovi

Postoji nekoliko vrsta matematičkih znakova koji se svakodnevno upotrebljavaju u tipografiji. Među njima su, primjerice, simboli koji se primjenjuju u logici i matematičkoj analizi, kao i simboli za označavanje funkcija. Znakove za koje je potrebno široko stručno znanje najčešće upotrebljavaju stručnjaci iz tog područja.

Najpoznatiji matematički znakovi označavaju važne odnose i operacije, odnosno uglavnom aritmetičke simbole. Sposobnost njihova tumačenja korisna je čak i osobama izvan matematičke struke. Među najčešće korištene znakove te vrste ubrajaju se:

Znak plus (+) i minus (–)

Ovi se simboli redom upotrebljavaju za označavanje zbrajanja i oduzimanja, primjerice 10 + 5 = 15 ili 20 – 5 = 15. Imaju isti položaj i širinu kao ostali matematički operatori. Simbol minusa često se označava i spojnicom (-).

Znakovi jednakosti (=) i nejednakosti (≠, <, >, ≤, ≥)

Znak jednakosti „=” postavlja se između elemenata koji su jednaki, primjerice 2 + 2 = 4. Pojedini znakovi nejednakosti upotrebljavaju se za označavanje nejednakosti između dvaju elemenata, primjerice:

• znak manje (<) pokazuje da su broj ili izraz koji mu prethode manji od onih koji slijede nakon znaka, primjerice 6 < 7;
• znak veće (>) pokazuje da su broj ili izraz koji mu prethode veći od onih koji slijede nakon njega, primjerice 7 > 6;
• simbol manje ili jednako (≤) znači da je element koji mu prethodi manji ili jednak elementima koji slijede nakon njega, primjerice 10 ≤ 11;
• simbol veće ili jednako (≥) znači da je element koji mu prethodi veći ili jednak elementima koji slijede nakon njega, primjerice 11 ≥ 11.

Znak množenja (×) i dijeljenja (÷)

Znakovi „×” i „÷” u tekstovima se upotrebljavaju za označavanje množenja i dijeljenja, odnosno osnovnih aritmetičkih operacija, primjerice 5 × 2 = 10 i 10 ÷ 2 = 5. Ponekad se, osobito u rukopisnom zapisu, simbol „÷” zamjenjuje pojednostavljenim simbolom „:” ili razlomačkom crtom „/”, dok znak „×” može imati i oblik točke „⋅”.

Ostali matematički simboli

Postoji i niz matematičkih znakova koji se rjeđe upotrebljavaju pa su zbog toga manje prepoznatljivi. Među takve simbole ubrajaju se znakovi:

• koji se upotrebljavaju u matematičkoj logici, primjerice simbol „&” označava konjunkciju i čita se kao „i”;
• koji se primjenjuju u geometriji i topologiji, primjerice „⟂” označava okomitost;
• koji se primjenjuju u matematičkoj analizi, poput znaka za potenciju, primjerice „2²”, što se čita „dva na kvadrat”;
• koji služe za označavanje skupova i struktura, primjerice znak „Z” označava skup cijelih brojeva;
• koji upućuju na određene funkcije, primjerice „cos”, odnosno trigonometrijska funkcija kosinus.

S takvim ćemo se znakovima susresti prije svega u stručnim tekstovima, osobito u udžbenicima i znanstvenim člancima. Ipak, korisno je znati da postoje i pravilno razlikovati pojedine simbole – tako će tumačenje mnogih tekstova postati još jednostavnije.